Khẳng định vai trò trung tâm
Từ ngày 1/7/2025, TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu chính thức hợp nhất, hình thành TP.HCM mở rộng – siêu đô thị đầu tiên của Việt Nam. Đây không chỉ là sự mở rộng địa giới hành chính mà còn là bước đi chiến lược để xây dựng một mô hình phát triển hiện đại, với cấu trúc đa trung tâm, tích hợp và hướng đến bền vững. Mô hình này tạo nền tảng để TP.HCM nâng tầm thành một siêu đô thị hàng đầu khu vực.
Với diện tích 6.772 km², dân số khoảng 14 triệu người và quy mô kinh tế vượt 100 tỷ USD, TP.HCM mở rộng trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu cả nước, đồng thời nắm giữ mạng lưới cảng biển, logistics và các khu công nghiệp quy mô lớn nhất Việt Nam.
Sự hợp nhất mang đến lợi thế chiến lược rõ rệt cho TP.HCM, với vị trí giáp biển, gần sân bay quốc tế và hệ thống cảng sâu, nằm trên các trục giao thương toàn cầu. Những lợi thế này không chỉ tăng cường năng lực cạnh tranh mà còn nâng cao vị thế của TP.HCM trên bản đồ các đô thị lớn của khu vực và thế giới.
Không gian phát triển mới
Việc sáp nhập mở ra một không gian phát triển hoàn toàn mới cho TP.HCM, nơi hội tụ điều kiện để gắn kết sản xuất, dịch vụ, logistics và đổi mới sáng tạo. Có ba nhóm cơ hội chính sẽ là động lực thúc đẩy tăng trưởng trong tương lai.
Nhóm 1: Công nghiệp công nghệ cao và chuỗi giá trị thượng nguồn
Đây là dịp để TP.HCM tái cơ cấu ngành công nghiệp theo hướng phát triển chiều sâu và mở rộng lên các phân khúc giá trị cao hơn. Thành phố cần xác định rõ vai trò của từng địa phương trong tổng thể quy hoạch vùng. Các cụm ngành chuyên biệt cùng chính sách ưu đãi phù hợp sẽ phát huy lợi thế từng khu vực, đồng thời hình thành hệ sinh thái sản xuất – dịch vụ mang tính cạnh tranh toàn cầu.
Nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ cần được thúc đẩy để đưa các tiến bộ vào các ngành công nghiệp chủ lực có giá trị cao. Việc phát triển công nghiệp phụ trợ, hoàn thiện chuỗi cung ứng ô tô và tích hợp với chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ giúp TP.HCM gia tăng ảnh hưởng trong những ngành công nghiệp mũi nhọn.
Bên cạnh đó, với lợi thế về dầu khí, bờ biển dài và điều kiện khí hậu thuận lợi, TP.HCM có thể định hướng phát triển năng lượng sạch. Mô hình sản xuất năng lượng trung hòa carbon sẽ giúp thành phố không chỉ trở thành trung tâm năng lượng tái tạo hàng đầu trong nước mà còn thu hút các tập đoàn năng lượng lớn tham gia chiến lược Net Zero 2050. Việc kết hợp phát triển công nghiệp công nghệ cao và năng lượng xanh sẽ giúp nâng cao vị thế TP.HCM trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
Nhóm 2: Dịch vụ giá trị cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Về mảng dịch vụ, TP.HCM mở rộng có đủ điều kiện để phát triển thành trung tâm dịch vụ giá trị gia tăng quy mô lớn nhờ lợi thế dân số đô thị, hạ tầng hiện đại và mạng lưới logistics liên thông. Trọng tâm là xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế – nơi cung cấp dịch vụ tài chính cao cấp cho cả doanh nghiệp trong nước và khu vực.
Trung tâm này sẽ được bao quanh bởi hệ sinh thái hỗ trợ gồm giáo dục cao cấp, y tế quốc tế và công nghệ xanh – tạo thành một cụm dịch vụ tích hợp “1+3”. Khi được triển khai hiệu quả, mô hình này sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống đô thị, thu hút đầu tư và khẳng định vị thế của TP.HCM như một đô thị dịch vụ quan trọng tại Đông Nam Á.
Cùng với đó, sự ra đời của siêu đô thị mới cũng là tiền đề để xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm vùng. Không chỉ bó hẹp trong phạm vi TP.HCM cũ, mạng lưới này sẽ mở rộng đến các khu công nghiệp, cảng biển và đô thị tại Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Sự kết nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ với hạ tầng số như 5G, trung tâm dữ liệu, cụm R&D sẽ thúc đẩy phát triển công nghệ mới.
Mạng lưới đổi mới sáng tạo này sẽ giúp rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm, tăng cường sự hợp tác giữa các khu vực nghiên cứu, sản xuất và logistics – từ đó thu hút đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao từ toàn cầu.
Bên cạnh đó, TP.HCM còn có tiềm năng để phát triển du lịch biển, với hệ sinh thái du lịch quy mô lớn gồm các khu vui chơi giải trí, lễ hội và hệ thống nghỉ dưỡng đẳng cấp.
Nhóm 3: Phát triển kinh tế biển từ chuỗi đô thị – kinh tế – du lịch ven biển
TP.HCM đang có cơ hội định hình một trung tâm kinh tế biển hiện đại có ảnh hưởng lớn trong nước và khu vực. Trọng tâm là phát triển cụm cảng trung chuyển quốc tế Cái Mép – Thị Vải và Cần Giờ thành các đầu mối hàng hải chiến lược. Song song đó là triển khai các khu kinh tế ven biển tích hợp, khu thương mại tự do kết nối Vũng Tàu, Cần Giờ và Côn Đảo. Mô hình này sẽ dẫn dắt sự đổi mới trong 4 lĩnh vực chủ lực: cảng – logistics, công nghệ xanh, tài chính biển và các ngành phụ trợ.
Ngoài ra, TP.HCM có dư địa phát triển du lịch sinh thái biển tại các vùng như Hồ Tràm, Bình Châu và kết nối với Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ. Sự hòa quyện giữa thiên nhiên ven biển, rừng ngập mặn và bản sắc văn hóa địa phương sẽ tạo ra trải nghiệm phong phú, từ khám phá thiên nhiên đến giải trí về đêm.
Đô thị biển mới sẽ trở thành nơi đáng sống với khí hậu trong lành, thiên nhiên nguyên sơ và các tiện ích bền vững. Hạ tầng như công viên biển, không gian xanh và kiến trúc đô thị thân thiện sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống, khẳng định hình ảnh TP.HCM như một đô thị ven biển văn minh và hiện đại.
Trên nền tảng ba trụ cột đó, TP.HCM mở rộng cần định hình lại tư duy phát triển đô thị với mô hình quản trị đa trung tâm, áp dụng công nghệ số và bảo đảm chất lượng sống dài hạn.
Trước mắt, TP.HCM có thể tập trung vào xây dựng hạ tầng đô thị thông minh như hệ thống điều hành giao thông theo thời gian thực, nền tảng giám sát môi trường tự động, và mạng lưới hỗ trợ xe điện. Cùng lúc, thành phố cần thúc đẩy các tiêu chuẩn phát triển bền vững như tăng không gian xanh, khuyến khích công trình tiết kiệm năng lượng và nâng cao khả năng thích ứng với thiên tai, biến đổi khí hậu.
Mục tiêu lâu dài là tạo nên môi trường sống đáng tin cậy cho cư dân và các nhà đầu tư, để TP.HCM thích ứng linh hoạt với những biến động của tương lai.
Tầm nhìn phát triển
Việc mở rộng TP.HCM là cột mốc lịch sử quan trọng, mở ra cơ hội tái cơ cấu toàn diện các lĩnh vực: công nghiệp, dịch vụ, logistics, kinh tế biển và đô thị thông minh ở cấp độ vùng. Tuy nhiên, với quy mô lớn đi kèm những thách thức về quản lý, quy hoạch và nguồn lực, TP.HCM cần có chiến lược phát triển dài hạn dựa trên điều phối vùng, cải thiện môi trường đầu tư và ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản trị.
Nếu tận dụng tốt các điều kiện thuận lợi và kiên trì với những cải cách cần thiết, TP.HCM có thể vươn lên trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ và logistics hàng đầu Đông Nam Á – đóng vai trò dẫn dắt chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam.
|Nguồn: Bùi Đào Thái Trường (Tổng giám đốc, Roland Berger (Vietnam)), 26/07/2025
